Γιατρεύοντας την καρδιά από τον εαυτό της

«Πρώτα πρώτα, ο έρωτας έχει το προνόμιο μιας αχρέωστης ερωτικής επιλογής. Το να αγαπιέμαι από κάποιον και να ανταποκρίνομαι στην αγάπη του, δεν έχει καμία σχέση με τις αρετές μου ή τις αρετές του.  Κανένα ιδιαίτερο προσόν ή ψυχική ευγένεια δε βαραίνει στην ερωτική επιλογή.  Μπορούμε να νιώσουμε το ίδιο ξέφρενο πάθος για ένα δειλό ή έναν ήρωα.  Έτσι, ακόμα και η δημοκρατικότερη κοινωνία δε θα μπορούσε ποτέ να διορθώσει αυτή τη θεμελιώδη αδικία που συνίσταται στο αυθαίρετο της ερωτικής επιλογής.  Ως προς αυτό, ο έρωτας αποτελεί μια κατάφωρη διάψευση όλων των ουτοπιών της δικαιοσύνης.  Μπορεί να φτάσει σε μεγαλειώδη ύψη ή να εκπέσει σε βάραθρα σιχαμερότητας, είναι εντελώς ξένος προς τις έννοιες της προόδου και της αξίας. Ο έρωτας του άλλου δεν είναι κάτι που το κερδίζω με την αξία μου, μου προσφέρεται δωρεάν σα μια ανείπωτη χάρη.  Το να θέλουμε να θεραπεύσουμε το συναίσθημα από τον ίδιο τον εαυτό του, από τη σκοτεινή πλευρά του, είναι σαν να θέλουμε να το στειρώσουμε.  Με την ικανότητά της να μεταμορφώνει ένα τυχαίο πλάσμα σε «πλάσμα ψυχής» (Προυστ), η καρδιά προσδίδει στο αγαπόμενο πρόσωπο, ακόμα και στο πιο ταπεινό, μια πληρότητα, ένα μεγαλείο που το ξεχωρίζει από τους κοινούς θνητούς. Χάρη στον έρωτά μου, το λατρεμένο πλάσμα γίνεται μια τρομακτική και ελεύθερη δύναμη που μάταια προσπαθώ να την εξημερώσω. Όσο περισσότερο προσκολλώμαι σε αυτό, τόσο περισσότερο απομακρύνεται από μένα, τόσο πιο απρόσιτο γίνεται, αποκτά διαστάσεις ασύλληπτες.

Αγαπώ σημαίνει παραχωρώ στον άλλο, με την πλήρη θέλησή μου, κάθε εξουσία επάνω μου, υποτάσσομαι στα καπρίτσια του, τίθεμαι κάτω από την κυριαρχία ενός δεσπότη ευμετάβολου όσο και γοητευτικού.  Με μια λέξη του, με μια ανάλογη αλλαγή της συμπεριφοράς του, ο αγαπημένος μπορεί να με ανεβάσει στα ουράνια ή να με ρίξει στα τάρταρα.  Όταν δενόμαστε με εκείνον ή με εκείνη, για τους οποίους δε γνωρίζουμε πια τίποτα άλλο παρά μόνο πως τους λατρεύουμε, τοποθετούμαστε σε κατάσταση τρωτότητας, εμφανιζόμαστε γυμνοί, ανυπεράσπιστοι.  Και στο μέτρο που οι σχέσεις μας με αυτό γίνονται όλο και πιο στενές, το αγαπημένο πλάσμα δε μεταμορφώνεται μόνο σε έναν ξένο, αλλά προπάντων αντιπροσωπεύει τη δυνατότητα τόσο της έκστασης όσο και της πτώσης. Ακούγοντάς το, λατρεύοντάς το, περιμένοντάς το, υποτασσόμαστε σε μια τελεσίδικη ετυμηγορία: γινόμαστε αποδεκτοί ή απορριπτόμαστε. Από αυτόν λοιπόν που αγαπώ περισσότερο, μπορώ να φοβάμαι και το χειρότερο: ο χαμός ή η φυγή του, που θα μου απόκοβε ένα ουσιαστικό τμήμα του εαυτού μου.  Ο έρωτας μας λυτρώνει από το αμάρτημα της ύπαρξης -όταν αποτυχαίνει, νιώθουμε συνθλιμμένοι από τη ματαιότητα της ζωής.  Το φρικιαστικό στην ερωτική οδύνη είναι πως τιμωρούμαστε, επειδή αγαπώντας τον άλλο, θελήσαμε ό,τι το καλό γι’ αυτόν.  Δεν πληρώνουμε για ένα σφάλμα, αλλά για μια μη αποδεκτή προσφορά.  Και αυτοί που απορρίπτονται στις εξετάσεις του έρωτα, δε μπορούν να προσφύγουν σε αναθεώρηση -δε μπορούν να ενοχοποιήσουν κανέναν άλλο και μένουν εγκαταλειμμένοι και αθόρυβοι.

Υπάρχει βεβαίως και η ευτυχία του έρωτα, η ευτυχία της συνενοχής, των μοιρασμένων δοκιμασιών, η ευτυχία να ξεφεύγεις από τα όρια του εαυτού και να εγκαταλείπεσαι με πλήρη εμπιστοσύνη στον άλλο, αλλά είναι μια ευτυχία που φέρει εντός της το σπέρμα του ίδιου του αφανισμού της, όταν εκφυλίζεται σε κυριακάτικη ηρεμία.  Φυσικά υπάρχει πάντα η δυνατότητα να εκθρονίσουμε τον άλλο από την περίοπτη θέση του, και με την υπερβολικά στενή συμβίωση να τον κάνουμε προβλέψιμο, τόσο οικείο όσο ένα έπιπλο ή ένα φυτό.  Όμως πρόκειται για μια θλιβερή εξέλιξη -και στους δεσμούς μας ταλαντευόμαστε ανάμεσα στο φόβο πως δεν ξέρουμε καθόλου τον άλλο και την απελπισία πως τον γνωρίζουμε υπερβολικά.  Η πρώτη πληγή που μας προκαλεί το αγαπημένο πρόσωπο είναι τότε που μας φαίνεται πλούσιο από έναν ισχυρό, γοητευτικό δυναμισμό που αδυνατούμε να το συλλάβουμε ή να τον παρακολουθήσουμε.  Υπάρχει μια δεύτερη πληγή που γεννιέται από την άκρα διαφάνεια του υπερβολικά ανθρώπινου, υπερβολικά προβλέψιμου άλλου που, χάνοντας την αλαζονεία, την αγριότητά του, έχασε ταυτόχρονα και κάθε θέλγητρο.  Σε αυτό το πεδίο η νίκη δεν ξεχωρίζει πια από την πανωλεθρία και ταλαντευόμαστε μονίμως ανάμεσα στη βιαιότητα του αγνώστου και τη γαλήνη του πολύ γνωστού.  Στην πρώτη περίπτωση, ο άλλος μου ξεφεύγει κι εγώ προσπαθώ απεγνωσμένα να τον προλάβω, στη δεύτερη του ξεφεύγω εγώ, στο μέτρο που αυτός μου έχει γίνει προσιτός, ενταγμένος στην καθημερινότητα της ζωής μου.  Είχα διαμελιστεί, απογειωθεί από τον ίδιο τον εαυτό μου, και να που συνέρχομαι, ξαναγίνομαι ακέραιος.  Αλλά ανταλλάσσοντας την αδυναμία με την ασφάλεια, έχασα και έναν απαραίτητο αναταραγμό.  Επειδή το πιο φριχτό απ’ όλα είναι η επιβίωση του ζευγαριού σε μια κατάσταση ήρεμου αυτοματισμού.  Μόλις λύσω το βασανιστικό αίνιγμα που αντιπροσωπεύει για μένα ο άλλος, τον πεζοποιώ: για να πάψω να βασανίζομαι από την υπερβολική του απόσταση, τον έκανα τόσο οικείο μου, ώστε τώρα υποφέρω από την ενοχλητική του εγγύτητα. Χθες ακόμα τον ένιωθα απόντα ως και τη στιγμή της πιο έντονης σαρκικής συνάφειας, και ζούσα με τον τρόμο της εγκατάλειψης -και να που έγινε προβλεπτός, σμικρυμένος σε ένα μηχανικό “αγάπη μου”, ανίκανος πια να με εκπλήξει.

Εννοείται πως όλοι οι έρωτές μας δεν είναι δυστυχισμένοι, όμως όλοι στοιχειώνονται από το φάσμα της εξαφάνισής τους.  Συνεπώς δεν υπάρχει λύση για τον ερωτικό πόνο: σαν τους αϋπνικούς, αρκούμαστε να αλλάζουμε πλευρό, να αιωρούμαστε ανάμεσα στη θλίψη του χωρισμού και τη θλίψη της μονοτονίας, ανάμεσα στην ευτυχία της έντασης και την ευτυχία του εφησυχασμού.  Δεν υπάρχει πάθος που να μην τρέφεται από την ανησυχία, και ο έρωτας δεν είναι παρά μια κατάσταση ευφορικής οδύνης, αβάσταχτη αλλά και θεϊκή συνάμα.  Αυτό είναι το παράδοξό του: είναι μια αγωνία που γεννά τη χαρά, μια απολαυστική σκλαβιά, ένα εξαίσιο κακό που η εξαφάνισή του μας σκοτώνει.  Όποιος δε διακινδυνεύει να υποφέρει δε θα μπορέσει ποτέ του να αγαπήσει.  Και μήπως ο πιο λεπτός ανατόμος των συμφορών του έρωτα και των συμφορών του μη-έρωτα δεν ήταν ένας άντρας, ο Μαρσέλ Προυστ;  Κανένα φύλο δεν έχει το αποκλειστικό προνόμιο του θάμβους και της απελπισίας -η πλήρης συναισθηματική μας προσήλωση σε ένα πλάσμα συνεπάγεται αγωνιώδεις αβεβαιότητες όσο και χαρές. Αγαπώ σημαίνει ζω μες στην αέναη συνύπαρξη του τρόμου και του θαύματος». 

P.Brucker, Απόσπασμα από το "Ο Πειρασμός της Αθωότητας"

Η σημασία της γυναικείας φιλίας

Στην ιατρική σχολή του πολύφημου πανεπιστημίου του Stanford, μια ομάδα κορυφαίων ερευνητών μελετά εδώ και χρόνια την αλληλεπίδραση ανάμεσα στο κοινωνικό περιβάλλον, το νου, τον εγκέφαλο και το σώμα, προκειμένου να καταλάβει με ποιους τρόπους η μοναξιά, το άγχος ή η ανθρώπινη συνύπαρξη και η υποστήριξη μπορούν να επηρεάσουν την υγεία.
Ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας Dr. David Spiegel δήλωσε πρόσφατα ότι το καλύτερο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας άντρας για την υγειά του, είναι να βρει μια σύντροφο και να παντρευτεί.
Μια γυναίκα, το καλύτερο που έχει να κάνει για να προστατέψει την υγεία της είναι να καλλιεργεί και να φροντίζει τη σχέση με τις φιλενάδες της. Όλοι στο ακροατήριο γέλασαν. Όμως ο Dr. David Spiegel σοβαρολογούσε.
Η φράση του συνόψιζε τα ερευνητικά αποτελέσματα μιας ολόκληρης δεκαετίας.
Ήδη από το 2002, αρκετοί ερευνητές μελετούν τη σημασία της γυναικείας φιλίας.
Αρχικά αντίστοιχες έρευνες έμοιαζαν να αναζητούν το αυτονόητο και αντιμετωπίζονταν με ειρωνεία. Όλοι ξέρουν ότι για τις γυναίκες, οι φίλες είναι οι πιο «σημαντικοί άλλοι». Ξέρουν επίσης ότι οι γυναίκες συνδέονται με τρόπο διαφορετικό από εκείνον των αντρών, ότι επικοινωνούν διαφορετικά, αγαπούν διαφορετικά, βλέπουν τον κόσμο με άλλο μάτι. Η επιστήμη απέδειξε (σε μια έρευνα - σταθμό από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες - UCLA) ότι γυναικείος εγκέφαλος αντιδρά στο άγχος παράγοντας οξυτοκίνη -την περιβόητη «ορμόνη της αγάπης». Χάρη σε αυτήν, η αντίδραση «πολεμάω ή φεύγω» (fight or flight) μαλακώνει κι έτσι η γυναίκα αποφεύγει τις δύο ακραίες συμπεριφορές και αντιδρά πιο ήπια. Η οξυτοκίνη είναι αυτή που προσφέρει το βιολογικό κίνητρο στις γυναίκες να συνυπάρχουν με άλλες γυναίκες και επίσης να φροντίζουν τα παιδιά τους.
Επιπλέον, ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίο συνδέονται και συνυπάρχουν οι γυναίκες τις βοηθά να αντιμετωπίζουν το άγχος και πολύ δύσκολες δοκιμασίες στη ζωή τους.
Ο ποιοτικός χρόνος που έχει μια γυναίκα με τις φίλες της προκαλεί στον οργανισμό της την παραγωγή περισσότερης σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που βοηθά στην καταπολέμηση της κατάθλιψης και δημιουργεί ένα αίσθημα ευεξίας. Οι γυναίκες μοιράζονται συναισθήματα, ενώ οι άντρες δημιουργούν σχέσεις με άξονα τις δράσεις τους. Είναι εξαιρετικά σπάνιο για έναν άντρα να καθίσει να μιλήσει με τους φίλους του για το πώς αισθάνεται ή για το πώς πάνε τα πράγματα στη ζωή του. Θα μιλήσει για τον αθλητισμό, για τα αυτοκίνητα, για το ψάρεμα, για το στρατό. Ναι. Για το πώς αισθάνεται; Ποτέ.
Οι γυναίκες αυτό είναι που κάνουν μεταξύ τους. Ανοίγουν την ψυχή τους και μοιράζονται.
Με τις φίλες, με τις αδερφές, με τις μαμάδες τους. Οι επιστήμονες τώρα ξέρουν ότι αυτός ο χρόνος που περνάνε οι γυναίκες μαζί με άλλες γυναίκες είναι τόσο σημαντικός για την υγεία και τη φυσική τους κατάσταση, όσο το τρέξιμο και η άθληση γενικότερα. «Τείνουμε να πιστεύουμε ότι φροντίζουμε το σώμα μας όταν γυμναζόμαστε και να θεωρούμαι ότι είναι χαμένος, μη παραγωγικός ο χρόνος που περνάμε απλά για να είμαστε με τους φίλους μας».
Η επιστημονική έρευνα αποδεικνύει το μεγάλο λάθος και τονίζει ότι, στην πραγματικότητα, η αδυναμία ενός ανθρώπου να δημιουργεί και να διατηρεί ποιοτικές διαπροσωπικές σχέσεις, όπου μοιράζεται τα συναισθήματά του, είναι το ίδιο καταστροφική για την υγεία όσο το κάπνισμα.
Εμπρός λοιπόν, να επενδύσουμε ξανά χρόνο και φροντίδα στις παρέες των γυναικών! Κάνουν καλό στην υγεία!

Πηγή : www.anapsid.org

Μικρές ιστορίες καθηµερινής χειραγώγησης

Οι σχέσεις μας με κοντινά, αγαπημένα πρόσωπα έχουν στον πυρήνα τους την αγάπη, το ενδιαφέρον, την αφοσίωση, την τρυφερότητα, τη συνήθεια... τις ενοχές. Τις ενοχές; Μάλιστα!
Είτε μας αρέσει είτε όχι, ένα μεγάλο μέρος της αλληλεπίδρασης με τους πιο κοντινούς μας ανθρώπους βασίζεται στις ενοχές που αυτοί μας δημιουργούν, ασκώντας επάνω μας συναισθηματικούς χειρισμούς, πιέσεις, εκβιασμούς, και που συχνά με τη σειρά μας ανταποδίδουμε…

Μαθήματα χειρισμού από την κούνια
Ο χειρισμός στις σχέσεις είναι από τα πράγματα που μπορεί να πει κανείς ότι τα μαθαίνουμε από την κούνια μας, γι’ αυτό και δεν είναι εύκολο να τον αποφύγουμε εντελώς. Η σχέση με τους γονείς, σχέση κατεξοχήν εξάρτησης και εξουσίας, δύσκολα αποφεύγει χειριστικά τερτί­πια, ακόμη και στις πιο «συνειδητοποιημένες» ­οικογένειες. Έτσι, μαθαίνουμε και αφομοιώνουμε τέτοιες τεχνικές και τις εφαρμόζουμε και στις άλλες μας -σημαντικές- σχέσεις με τρόπο συνήθως αυτόματο. Χειρισμός είναι όταν θυμώ­νουμε και κάνουμε μούτρα, όταν υπενθυμίζουμε στον άλλον όσα έχουμε κάνει γι’ αυτόν, όταν κρατάμε το ­«πάνω χέρι» δείχνοντας άλλα από αυτά που αισθανόμαστε, όταν τον κάνουμε να αμφιβάλλει για τον εαυτό του, γενικά όταν θέλουμε κάτι από τον άλλον και δεν το ζητάμε με το όνομά του. Όλοι μας κάποτε, με κάποιον, σύντροφο, παιδιά, αδέλφια, φίλο, συνάδελφο, έχουμε ­χρησιμοποιήσει τέτοιες τεχνικές, στις οποίες, όσο κι αν τις συνειδητοποιούμε και προσπαθούμε να τις αποφύγουμε, καταφεύγουμε σε στιγμές αδυναμίας.

Η τυραννία της εικόνας μας
Ας πούμε ότι μια φίλη μας θέλει πάλι, όπως μέρα παρά μέρα σχεδόν, να ’ρθει να μας δει για να κλάψει για χιλιοστή φορά στον καναπέ μας για την άτυχη ερωτική ζωή της. Αν της πούμε ότι δεν μπορούμε γιατί έχουμε κανονίσει κάτι, η αντίδρασή της «Ούτε εσύ δεν μ’ αντέχεις πια» μας γεμί­ζει ενοχές, γιατί σύμφωνα με το αξιακό μας σύστημα οφείλουμε να συμπαραστεκόμαστε στους φίλους μας και δεν θέλουμε να μας βλέπουν σαν αδιάφορους. Έτσι, συνεχίζουμε να υποκύπτουμε, αγνοώντας την πραγματική μας διάθεση και κάνοντας ταυτόχρονα τη φίλη μας όλο και πιο «αντιπαθητική» για εμάς.
Τι συμβαίνει; Αυτός που χειρίζεται στοχεύει κατευθείαν στην ανάγκη μας να έχουν οι άλλοι καλή εντύπωση από εμάς, να είμαστε σωστοί και εντάξει ως προς τις οικογενειακές, τις κοινωνικές, τις ηθικές μας αξίες. Αν, ωστόσο, εμείς ενδώσουμε, η ζημιά είναι διπλή. Από τη μια δεν θέλουμε να είμαστε αχάριστοι γιοι ή κόρες και από την άλλη νιώθουμε τους γονείς σαν βάρος. Με τον ίδιο τρόπο, θέλουμε να είμαστε καλοί γονείς, αλλά υποψιαζόμαστε ότι μεγαλώνουμε τυράννους, ενώ αντίστοιχα στο χώρο της δουλειάς μας θέλουμε να μιλάνε όλοι με τα καλύτερα λόγια για εμάς, αλλά φορτωνόμαστε πολύ μεγα­λύτερο φορτίο από αυτό που αντέχουμε.
Ας ελιχθούμε, λοιπόν...
Υπάρχουν, όμως, άνθρωποι που μας χειρίζονται συνεχώς και με τους οποίους η σχέση μας είναι τέτοια που είναι δύσκολο να τους αποφύγουμε. ­Μπορούμε να αμυνθούμε; Ας δούμε μερικούς τρόπους αντίστασης και ελιγμού. Όπως είπαμε, το χειριστικό άτομο συνήθως απευθύνεται στην καλή εικόνα που θέλουμε να έχουν οι άλλοι για εμάς και μας αναγκάζει να στρεφόμαστε με αυστηρή ματιά προς τον εαυτό μας: «Είμαι εγωιστής», «Είμαι αγνώμων», «Δεν είμαι καλή φίλη», «Δεν αξίζω». Χρειάζεται, όμως, για να προσπεράσει κανείς αυτή την παγίδα, να κάνει ένα βήμα πιο πέρα από τη στιγμιαία κατάσταση και να αναλο­γιστεί: › «Είμαι πράγματι εγωιστής; Τόσα χρόνια δεν τους σκέφτομαι και τους φροντίζω συνεχώς;» › «Είναι αλήθεια ότι δεν είμαι καλή φίλη, δεν την έχω πάντα βοηθήσει όταν έχει προβλήματα;».
Δεν είμαι σαν τον καθένα
Χρειάζεται, δηλαδή, να επιβεβαιώσουμε εμείς στον εαυτό μας αυτό που το χειριστικό άτομο θέτει υπό αμφισβήτηση για να εξυπηρετήσει το σκοπό του. Αυτό μας διευκολύνει στο να οριοθετηθούμε απέναντι στις χειριστικές και προκλητικές πολλές φορές- μανούβρες και να απαντήσουμε με ψυχραιμία: «Αυτή είναι η δική σου άποψη», «Εγώ ξέρω ότι έχω κάνει πάντα αυτό που όφειλα να κάνω», «Ακόμη κι αν λες ότι ο καθένας αυτό θα έκανε, εγώ δεν είμαι σαν τον καθένα». Ένας άλλος τρόπος είναι να φέρουμε αντιμέτωπο τον άλλο με αυτό που μας ζητά χωρίς να το εκφράζει, εφόσον διακρίνουμε τι είναι αυτό κι εφόσον φυσικά αυτή η κατά μέτωπο κουβέντα δεν είναι πολύ δυσάρεστη και για εμάς: «Πρέπει να μπαινοβγαίνετε όποτε θέλετε στο σπίτι μας για να σας δείχνουμε ότι σας αγαπάμε;»  Με αυτό τον τρόπο, μας δίνεται η δυνατότητα, εφόσον το θέλουμε, να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας.
Οι ελληνίδες μαμάδες που λιποθυμούν και... άλλα κόλπα
Η ελληνική οικογένεια είναι, δυστυχώς, σε μεγάλο βαθμό «εκκολαπτήριο» χειριστικών σχέσεων. Αυτό καθρεφτίζεται καθαρά, συχνά με αρκετή δόση χιούμορ και άλλοτε δραματοποιημένα, εδώ και δεκαετίες στον ελληνικό κινηματογράφο και στα τηλεοπτικά σίριαλ και μάλιστα οι μέθοδοι συνεχώς εξελίσσονται! Οι μαμάδες που λιποθυμούν ή παθαίνουν την καρδιά τους όταν τα βλαστάρια τους αντιτίθενται στις επιθυ­μίες τους ήταν και είναι μια πολύ δημοφιλής τεχνική χειρισμού, χωρίς να λείπουν όμως και οι καλοπροαίρετοι διαμε­σολαβητές («Μίλα του κι εσύ που σ’ αγαπάει»), η προσπάθεια εκλογίκευσης («Εσύ ήσουν πάντα έξυπνο παιδί, δεν καταλαβαίνεις πως αυτό που κάνεις… »), η κρυφή υπονόμευση των στόχων του άλλου («Όταν πάρει είδηση, θα είναι πια αργά»), οι απειλές («Αν το κάνεις, μην περιμένεις δεκάρα από μένα»)… - ο κατάλογος είναι μακρύς, γεγονός που αποδεικνύει την τρομερή ευρηματικότητα στις μεθόδους χειραγώ­γησης των, κατά τα άλλα, αγαπημένων προσώπων.

www.vita.gr 

Επιλέγοντας ψυχοθεραπευτική προσέγγιση : Συστημική θεραπεία

Όταν αποφασίσει κάποιος να απευθυνθεί σε ψυχολόγο είναι χρήσιμο να γνωρίζει τη προσέγγιση με την οποία αυτός δουλεύει.
Οι κυριότεροι λόγοι είναι ότι : α) Η προσέγγιση που χρησιμοποιεί κάποιος θεραπευτής φανερώνει τον τρόπο που προσεγγίζει το πρόβλημα π.χ. αν το βλέπει ως ένα ατομικό πρόβλημα που πρέπει να λυθεί ή ένα πρόβλημα αλληλεπίδρασης και σχέσεων του ατόμου με τα άτομα του περιβάλλοντός του. β) Φανερώνει επίσης το πόσο παρεμβατικός είναι στη θεραπεία π.χ. αν ο θεραπευτής θα προτείνει λύσεις / αυτό που λέμε "συνταγές" ή αν θα συνοδεύσει τον πελάτη στην εξερεύνηση του τρόπου που βιώνει την πραγματικότητα και τον εαυτό του και θα το βοηθήσει να πάρει τις καλύτερες αποφάσεις γι' αυτόν. γ) Σχετίζεται επιπλέον με το που θα εστιάσει η θεραπευτική διαδικασία π.χ. αν αντιλαμβάνεται τα προβλήματα ως βαθιά ριζωμένα προβλήματα του παρελθόντος ή επιδιώκει την ανακούφιση από τα συμπτώματα ή την καλύτερη λειτουργικότητα του πελάτη στις διαπροσωπικές του σχέσεις. δ) Σε άμεση σχέση με όλα τα παραπάνω είναι η διάρκεια και η συχνότητας της θεραπευτικής διαδικασίας.

Η συστημική προσέγγιση υιοθετεί μια ολιστική αντίληψη του κόσμου. Στηρίζεται στην ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι κρίκος μιας αλυσίδας, μέλος μικρότερων ή μεγαλύτερων συστημάτων, στα οποία βρίσκεται σε συνεχή αλληλεπίδραση κι ανταλλαγή πληροφοριών με τα υπόλοιπα μέλη των συστημάτων (π.χ. της οικογένειας, του χώρου εργασίας, της σχολικής τάξης, κ.λ.π.).
Μέσα στα συστήματα το κάθε άτομο (έστω Α) δεν συμπεριφέρεται ως απομονωμένη οντότητα. Η συμπεριφορά του επηρεάζει για παράδειγμα τον Β, η συμπεριφορά του οποίου αναπόφευκτα επηρεάζει τον Α, η αντίδραση του οποίου επηρεάζει τον Β κ.ο.κ. : δηλαδή οι συμπεριφορές σχηματίζουν μια αλληλουχία κυκλικής αιτιότητας χωρίς αρχή και τέλος. Κατά συνέπεια τα συμπτώματα και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει κάποιος δεν χαρακτηρίζονται από μια γραμμική αιτιότητα, δηλαδή δεν εξαρτατώνται μόνον από τα γονίδιά του ή τις παιδικές εμπειρίες του ή τις σχέσεις με τους γύρω του (κοινωνικές, οικονομικές κλπ), αλλά από όλα αυτά μαζί. 

 
Στη συστημική θεραπεία, θεραπευτής και θεραπευόμενος προσπαθούν να αναλύσουν και να κατανοήσουν πως η συμπεριφορά του δεύτερου αλληλοεπηρεάζεται και αλληλο-προσδιορίζεται από την συμπεριφορά των άλλων.   Μέσα σε ένα κλίμα συνεργασίας, ισότητας, ενσυναίσθησης και άνευ όρων αποδοχής, ο ενδιαφερόμενος θα ενθαρρυνθεί  να εκφραστεί ελεύθερα και να μπει, αρχικά, στη διαδικασία να κατανοήσει τη χρησιμότητα που έχουν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει και, στη συνέχεια, να τις βιώσει από διαφορετική οπτική γωνία, πιο θετική, να προβεί, δηλαδή, σε μία θετική αναπλαισίωση της όλης κατάστασης.  Οι αλλαγές τις οποίες θα αποφασίσει ο θεραπευόμενος  στην προσωπική του πορεία και εξέλιξη θα είναι σε άμεση αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση με τα σημαντικά συστήματα στα οποία ανήκει.

Αν και δεν είναι απαραίτητη η φυσική παρουσία όλων άλλων μελών του συστήματος στη θεραπεία π.χ. όλης της οικογένειας ή και και των δύο συζύγων (όταν πρόκειται για θεραπεία ζεύγους), η παρουσία όσο το δυνατών περισσότερων εμπλεκόμενων διευκολύνει την κατανόηση της κατάστασης και τη διαδικασία της αλλαγής.

Η αγάπη είναι δράση

Η αγάπη είναι δράση και όχι παθητικό αίσθημα.  Με τον πιο γενικό τρόπο, ο ενεργητικός χαρακτήρας της αγάπης μπορεί να καθοριστεί, αν πούμε ότι αγάπη πρωταρχικά σημαίνει δόσιμο και όχι απολαβή.

Τι σημαίνει όμως δόσιμο;  Όσο κι αν φαίνεται απλή η απάντηση σ’αυτό το ερώτημα, ωστόσο είναι γεμάτη από αμφισβητήσεις και περιπλοκές.  Η πιο διαδεδομένη παρεξήγηση είναι εκείνη σύμφωνα με την οποία υποτίθεται  ότι δόσιμο σημαίνει χάσιμο, παραχώρησης, να στερείσαι κάτι, να θυσιάζεις κάτι.

Το άτομο που ο χαρακτήρας του δεν εξελίχθηκε πέρα από το στάδιο του προσανατολισμού προς την απολαβή, την εκμετάλλευση, την αποθησαύριση, νιώθει το δόσιμο μόνο μ’αυτόν τον τρόπο.  Ο εμπορικός αυτός χαρακτήρας είναι πρόθυμος να δώσει, αλλά μόνο σαν αντάλλαγμα γι’αυτό που θα λάβει.  Το να δώσει χωρίς να λάβει, σημαίνει γι’αυτόν  ότι απατήθηκε.  Οι άνθρωποι που ο κύριος προσανατολισμός τους είναι μη δημιουργικός, νιώθουν το δόσιμο σαν δική τους πτώχευση, μείωση.  Τα πιο πολλά άτομα αυτού του τύπου λοιπόν αρνούνται να δώσουν. 

Άλλοι δίνουν το νόημα της θυσίας στο δόσιμο και το ονομάζουν αρετή.  Νιώθουν ότι ακριβώς επειδή είναι οδυνηρό να δίνεις, οφείλεις να δίνεις.  Η αρετή του να δίνεις βρίσκεται γι' αυτούς ακριβώς στο γεγονός της αποδοχής της θυσίας.  Γι' αυτούς, η αρχή ότι είναι προτιμότερο να δίνεις παρά να παίρνεις, σημαίνει ότι είναι προτιμότερο να υποφέρεις τη στέρηση παρά να νιώθεις χαρά.

Για το δημιουργικό χαρακτήρα, το δόσιμο έχει μια ολοένα διαφορετική σημασία.  Το να δίνεις είναι η πιο υψηλή έκφραση του δυναμισμού.  Στην ίδια την πράξη του δοσίματος νιώθω τη δύναμή μου, τον πλούτο, την ικανότητά μου.  Αυτό το αίσθημα της πλουτισμένης ζωτικότητας και του δυναμισμού με γεμίζει χαρά.  Νιώθω τον εαυτό μου να πλημμυρίζει, να χαρίζει, ολοζώντανος και γι' αυτό χαρούμενος.  Το να δίνω μου φέρνει μεγαλύτερη χαρά από το να παίρνω, όχι γιατί είναι αποστέρησή μου, αλλά γιατί στην πράξη της προσφοράς εκφράζεται η ζωντάνια μου, η ίδια η ύπαρξή μου.

Έριχ Φρομ, Η τέχνη της αγάπης

Ότι κρύβεται πίσω από τις μάσκες

H λέξη μάσκα ετυμολογικά προέρχεται από το λατινικό masca, που σημαίνει προσωπίδα, προσωπείο. Συνδέεται με έναν εννοιολογικό πλούτο και πληθώρα δυνατοτήτων : αποκρύπτει και αποκαλύπτει, µεταµορφώνει, προκαλεί τρόµο, θαυµασµό, προστατεύει τον χρήστη, αποτρέπει το ανεπιθύµητο. Μεταφορικά αυτός που φοράει μάσκα είναι ο υποκριτής, ο απατεώνας, ο κακοήθης.
Παραπέμπει στη μεταμφίεση του προσώπου σε κάτι άλλο από αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή στην απόκρυψη της αληθινής ταυτότητάς του και στην απόκτηση μιας άλλη. Ο άνθρωπος φορώντας μια μάσκα επιδιώκει να μεταμορφωθεί, να μιμηθεί σε εμφάνιση, ένα πρόσωπο (ή ζώο ή ακόμη και θεό) που επιθυμεί να ταυτιστεί μαζί του και να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητές του π.χ. φορώντας μια μάσκα λύκου γίνεται λύκος. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε το προσωπείο που αποκτά ο άνθρωπος με κάτι ψεύτικο, μια εικονική πραγματικότητα (αν χρησιμοποιήσουμε την ορολογία του διαδικτύου).

Η μεταμφίεση αυτή συνδέεται με ζητήματα που προκαλούν στον άνθρωπο άγχος, φόβο, ανησυχία και απελευθερώνουν από τις κοινωνικές νόρμες. Η μάσκα μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο προσαρμογής και επικοινωνίας, ένα είδος φιλτραρίσματος, σε διάφορες κοινωνικές απαιτήσεις, να μεταμορφώσει το ντροπαλό, δειλό, μοναχικό τύπο δίχως αυτοπεποίθηση, ανίκανο να εξωτερικεύσει τα πραγματικά του συναισθήματα (το μίσος, την αγανάκτηση, τον έρωτα και την αγάπη). Επίσης συμβάλλει στη διακωμώδηση, τη γελοιοποίηση ή το χλευασμό του ίδιου του εαυτού ή των άλλων. Τέλος χρησιμεύει ώστε να εξουδετερώσει το ρίσκο κάποιων αμφιλεγόμενων σκέψεων ή πράξεων, να προστατεύσει δηλαδή την υπόληψή του ανθρώπου από την αρνητική κριτική.

Η μάσκα μπορεί να λειτουργήσει ως προστασία, με το να επιτρέψει τον άνθρωπο να γίνει ένας άλλος, µε σκοπό να ξεφύγει από τους ίδιους του περιορισμούς. Όλοι οι άνθρωποι, άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο, διαλέγουν να φορέσουν πολλές και διαφορετικές μάσκες στην καθημερινότητά τους, με σκοπό να βουτήξουν στο ποτάμι της ζωής, να κολυμπήσουν με όλες του τις δυνάμεις και να ανταπεξέλθουν σε καταστάσεις που χρειάζεται να προστατέψουν τον εαυτό τους. Για παράδειγμα όταν ένα άτομο περνά μια δύσκολη φάση στη ζωή του και νιώθει ευάλωτος και το αίσθημα της ανασφάλειας και απελπισίας, ή καλείται στον εργασιακό χώρο να εμφανίσει έναν τελείως διαφορετικό εαυτό, για να βάλει τα πράγματα σε μια σειρά.

Όταν ο άνθρωπος έχει επίγνωση αυτών των μασκών (προσωπείων) που χρησιμοποιεί, δεν ζει στην ψευδαίσθηση ότι είναι ένας άλλος. Με την προσωπική εξέλιξη και ωρίμανση και την κατανόηση του εαυτού, ο άνθρωπος αισθάνεται όλο και λιγότερο την ανάγκη να χρησιμοποιεί προσωπεία και να συμπεριφέρεται ως πραγματικό πρόσωπο.